Auteur | Daan Richard
Telefoonnummer | 0634511060
Datum | 05-05-2021

"Ons advies mag vooral geen theoretisch verhaal zijn."

Wat doen drie mensen met een ‘blauwe’ achtergrond nu eigenlijk bij KokxDeVoogd? Het is een vraag die Marcel Zethoven, Lea Renfurm en Arie Viskil, in een vorig leven (wijk)agent of inspecteur en nu senior adviseurs binnen het team Leefbaarheid en Veiligheid, wel vaker krijgen. Hoog tijd dus, om hun antwoord eens duidelijk op papier te zetten.

“Gemeenten werken al jaren samen met elkaar en met externe organisaties binnen het sociaal en fysiek domein,” zegt Arie Viskil. “Maar op vlak van justitie en veiligheid is het werken in samenwerkingsverbanden relatief nieuw. We zagen daar de afgelopen jaren dan ook de valkuilen ontstaan die we in onze opdrachten in andere domeinen al langer zagen: onduidelijke taakverdelingen, te veel gedeelde verantwoordelijkheden, achterhaalde structuren en doelstellingen, moeizame veranderingen in alle gelederen van de organisaties die het met elkaar moeten doen, nou ja, ga zo maar door.”

Marcel Zethoven vult aan: “Veel dingen gaan ook goed, hoor. Maar er is nog veel winst te halen op vlak van sociale en bestuurlijke weerbaarheid. Ik sprak laatst nog met een bestuurder binnen het wijkagentenplatform. Iedereen zit op iedereen te wachten, zei hij. Terwijl dat nu juist niet is wat je wil, met de huidige ondermijningsproblematiek. Het kan heel snel bergafwaarts gaan met de veiligheid en leefbaarheid in een wijk.”

Waarom is samenwerken vandaag dan zoveel belangrijker dan 10 jaar geleden? Marcel: “Ooit hadden we in Nederland een van de beste wijkgerichte systemen ter wereld. Daar is jammer genoeg nog maar weinig van over. Opvallend is ook dat er nieuwe organisaties bijkomen, met taken die in elkaars verlengde liggen. Soms overlappen ze, soms vallen er ook tussen de wal en het schip. Samenwerken lukt niet altijd even soepel in de praktijk. Terwijl iedereen van goede wil is en ook echt wel begrijpt dat samenwerken belangrijk is.”

Neem de Buitengewoon Opsporingsambtenaren (boa’s), meestal in dienst van de gemeente. Op de website van de politie staat:  “Boa’s (…) zullen zich van actief optreden onthouden in het spectrum van veiligheid en criminaliteit. Niettemin kunnen zij ook daar van waarde zijn, namelijk door hun waarnemingen als informatie aan de politie te verschaffen.”

Lea: “Wij geloven sterk in de waarde van die waarnemersrol. Ik heb het van dichtbij gezien, letterlijk, want ik ben zelf wijkagent geweest. Vandaag hebben BOA’s die rol, maar ook hulpverleners, actieve burgers, ondernemers die zich hard maken voor hun winkelstraat of uitgaansbuurt. Informatie-uitwisseling en samenwerking is essentieel, maar gebeurt niet vanzelf. Wij kunnen helpen om de boel zo in te richten dat problemen vroeg gesignaleerd worden en ook leiden tot gecoördineerde actie. Het helpt daarbij dat we als oud-politiemensen weten wat werkt en wat niet werkt in de wijk en in samenwerking met de politie. Anders zouden we nooit goed advies kunnen geven aan gemeenten.”

Marcel: “Niet alleen voor advies trouwens. We werken ook als programmamanager om het in de praktijk te brengen.”

Arie: “Dat wijkgevoel is cruciaal, inderdaad. Onze andere troef is natuurlijk onze kennis van wat er speelt in het sociaal domein, en hoe dat georganiseerd is. Er zit een enorme overlap. We kijken naar de integrale keten, waarin gemeenten, zorg, maatschappelijke organisaties en preventie samen strijden.”

Marcel: “Vergelijk het met zwerfvuil. Problemen in het sociaal domein, economie en zelfs fysiek domein trekken ondermijnende activiteiten aan. Je staat er soms echt van te kijken hoe goed criminelen de zwakke plekken weten te vinden. En ondertussen zitten veel burgemeesters met de handen in het haar omdat de aanpak zo complex is. Juist omdat het zo aan alles raakt.”

Arie: “Daar zit onze toegevoegde waarde. Want we zijn gewoon heel goed in het creëren van samenwerkingsverbanden, en deze vastleggen in duidelijke convenanten met goede afspraken over bijvoorbeeld data-uitwisseling.”

Is dat dan wat ze bedoelen met leefbaarheid? Marcel: “Vorig jaar hebben we ons team omgedoopt van Justitie en Veiligheid naar Leefbaarheid en Veiligheid. Nogal een brede en misschien wat vage term, dat weet ik… maar we moeten de problematiek ook breed zien om een verschil te kunnen maken. We willen echt voor die brede, integrale aanpak staan.”

Het team is pas sinds februari 2021 compleet, toen Lea zich als associé aansloot. Toch is er al een eerste belangrijk wapenfeit. Marcel: “We weten dat veel middelgrote en kleinere gemeenten worstelen met onveiligheid en ondermijning. Vaak is er nog te beperkt bewustzijn over. En als dat bewustzijn er wel is, weten veel bestuurders niet hoe ze de strijd tegen ondermijning op structurele manier moeten aanpakken of intensiveren. Voor hen hebben we OORA ontwikkeld: de Onveiligheid en Ondermijning Risico Analyse. Daarmee weet je binnen een paar weken waar je moet beginnen.

Arie: “Juist ook omdat het probleem van ondermijning zo verweven is met sociale en economische problemen. Zie dan door de bomen het bos nog maar. Een duidelijke inventaris van de grootste knelpunten helpt dan. OORA brengt de risico’s in kaart door duidelijk te maken waar de sterke en zwakke plekken zitten, binnen de gemeentelijke organisatie en in de samenwerkingen met alle partners.”

Momenteel loopt een pilotproject met een Nederlandse gemeente. Marcel: “Helaas kunnen we daar nu nog niets over bekend maken. Maar we verwachten resultaten in de loop van mei op te leveren. Daarna gaan we natuurlijk meerdere gemeenten laten zien wat we gedaan hebben en hoe onze pilotpartner daar mee verder kan.”

Lea: “De bedoeling is dat we op basis van OORA een advies neerleggen waar de gemeente zelf mee aan de slag kan. Uiteraard kunnen wij ook helpen bij het uitrollen van maatregelen, zoals het opzetten van bijvoorbeeld lokale wijk-veiligheidsteams. Dat hangt af van hoe de gemeente georganiseerd is en of ze zelf mensen kunnen vrijmaken.”

Om zowel het onderzoek- en advieswerk als praktische uitvoering te kunnen aanbieden aan meerdere gemeenten tegelijk, is er een partnerschap met OnderstebovenAdvies aangegaan. Marcel: “Rienk Hoff, Guusje ter Horst en Caroline van de Wiel denken precies zoals wij. We hebben OORA samen ontwikkeld. Dankzij hun kennis van ondermijning kunnen we echt een stuk dieper gaan.”

Ook brengt het team binnenkort een Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) uit die specifiek gericht is op investeringen in veiligheid en leefbaarheid. Lea: “Ik vind het belangrijk dat onze adviezen geen theoretisch verhaal zijn. We blijven daarom ook heel nauw verbonden met de praktijk, onder meer door sessies met politiemensen, ambtenaren en bestuurders. Werkdruk, spanningen, capaciteitsproblemen, en natuurlijk interne prioriteiten… De onderstroom is ongelooflijk belangrijk als je dingen wil zien gebeuren. En daar gaat het natuurlijk om, dat we impact hebben.”

Meer weten over ons Team Leefbaarheid en Veiligheid?

Arie Viskil 

Marcel Zethoven

Lea Renfurm

 

Meer weten over onze partner OnderstebovenAdvies?

Delen via: