De regels hoeven niet per se soepeler, maar wel slimmer toegepast: juist binnen de Omgevingswet ligt ruimte om licht verontreinigde grond hoogwaardiger en circulair te hergebruiken.
Het rapport Juridische routes naar hoogwaardig hergebruik van grond laat zien dat de grootste opgave niet alleen technisch is, maar vooral juridisch en bestuurlijk.
De spanning tussen bescherming en benutting
In de praktijk wordt vrijkomende grond nog vaak laagwaardig toegepast, terwijl die grond wel waarde kan hebben voor bijvoorbeeld landbouw, klimaatadaptatie, waterbeheer en biodiversiteit. Het huidige kader is sterk gericht op milieuhygiënische normen, terwijl overheden juist zoeken naar een bredere afweging tussen bescherming en benutting van de bodem.
Een bredere kijk op bodemkwaliteit
Het rapport pleit ervoor om bodem niet alleen chemisch te beoordelen, maar ook te kijken naar ecosysteemdiensten zoals bodemvruchtbaarheid, waterregulatie en koolstofvastlegging. Daardoor ontstaat meer ruimte om grond te waarderen op basis van de totale bijdrage aan gebiedskwaliteit, in plaats van alleen op verontreinigingsniveau.
Vijf juridische routes
Het rapport onderscheidt vijf juridische sturingsopties: de omgevingsvisie, omgevingswaarden met programmasturing, maatwerk op rijksregels, de experimenteerbepaling en MER. Vooral maatwerk lijkt in de praktijk de meest directe route, omdat het gebiedsspecifieke oplossingen mogelijk maakt binnen bestaande regels. Wel vraagt dat om een goede motivering, duidelijke randvoorwaarden en bestuurlijke samenwerking.
De echte doorbraak zit in de combinatie
De belangrijkste conclusie is dat niet één instrument doorslaggevend is, maar juist de combinatie van meerdere. Een omgevingsvisie kan richting geven, programmasturing kan doelen borgen, maatwerk maakt concrete toepassing mogelijk en een MER of experiment kan helpen bij onderbouwing en innovatie. Zo ontstaat een juridisch houdbare route naar hoogwaardig hergebruik van grond.
Hoe KokxDeVoogd kan bijdragen
KokxDeVoogd ondersteunt overheden bij het vertalen van circulaire ambities naar juridisch houdbare en uitvoerbare oplossingen. Van strategische visievorming tot maatwerkregels en programmatische sturing: wij helpen om de ruimte binnen de Omgevingswet daadwerkelijk te benutten.
