Modellen en data onmisbaar in analyse van snel groeiende bijstand

Het ging Nederland begin 2020 economisch voor de wind. De Rijksfinanciën zagen er gezond uit, de werkloosheid was ongekend lang en het vertrouwen in morgen was groot. Nu leven we in een ander land. Door de coronacrisis stort Nederland van de ene dag op de andere in een recessie waarvan duur en zwaarte niet te overzien zijn. Het aantal ontslagen en faillissementen zal gaan oplopen. En straks komt er een explosieve toename van mensen in de bijstand bij.

De relatie tussen werkloosheid en bijstand

Het aantal mensen in de bijstand neemt nu al toe en dit houdt mogelijk meerdere jaren aan. Het CBS constateert in maart voor het eerst sinds 2017 een trendbreuk. Toenemende werkloosheid betekent ook toenemend aantal bijstandsontvangers. Dat is logisch, maar hoe verhouden die twee zich tot elkaar? En in welk tempo stijgt de bijstand? Onderstaande grafiek geeft die aan.

Aantal bijstandsontvangers

Jaap van Dissel van het RIVM sprak op 20 mei met de Tweede Kamer en gaf daar aan dat hij verwacht dat het coronavirus waarschijnlijk nog tot 2022 met oplevingen onder ons zal zijn, met alle gevolgen van dien. Een tweede golf is wat iedereen verwacht. We zijn er dus nog niet van af.

Nu het beeld scherp stellen

Het is belangrijk dat gemeenten scherp in beeld hebben wat het toenemend aantal bijstandsaanvragen betekent voor hun manier van werken, de inzet van personeel, en wat de financiële consequenties nu en op lange(re) termijn kunnen zijn. Het gebruik van data is daarbij feitelijk onmisbaar.

KokxDeVoogd heeft een model dat gemeenten in staat stelt om prognoses te doen over de ontwikkelingen in de bijstand. Zo biedt het model de mogelijkheid om op basis van de werkloosheidscijfers een voorspelling te doen over de toe- of afname van de bijstand.

Welke beleidskeuzes zijn voor 2021 aan de orde?

Cijfers en prognoses zijn vervolgens aanleiding en munitie om al dan niet andere beleidskeuzes te maken, om de werkorganisatie anders in te richten en mogelijk andere doelgroepen prioriteit te geven. KokxDeVoogd heeft een formatiecalculatiemodel waarmee gemeenten kunnen uitrekenen hoeveel mensen er extra nodig zijn om het extra werk in goede banen te leiden.

We zien nu veel jongeren instromen, maar die stromen bij een aantrekkende economie ook weer relatief eenvoudig uit. Daar hoeft nu niet veel en zeker geen extra energie op te worden gezet, dat is meer een kwestie van geduld. Ouderen verdienen juist extra aandacht en energie. Zij hebben namelijk de grootste kans om in de bijstand te blijven, ook als de economie de wind weer in de zeilen krijgt. De groei van de werkloosheid onder ouderen komt nu pas op gang. En welke keuzes zijn hierbij aan de orde voor de komende jaren.


KokxDeVoogd helpt gemeenten graag met data, modellen, advies en ervaring bij het vinden van nieuwe wegen waardoor zij de crisis beter aankunnen. Dit is de tweede blog (eerste gemist? lees hier) in een serie over nieuwe keuzes voor het domein werk en inkomen. 

Voor meer informatie kunt u contact met ons opnemen of discussieer mee via #werk&inkomengebruikcrisis.