Harm Borgers 

h.borgers@kokxdevoogd.nl

 06 14 67 07 81

 

 
 

Het maatschappelijk vastgoed van gisteren.

Hoe ga je daar toekomstgericht mee om?

Maatschappelijk vastgoed is de verzamelnaam voor gebouwen en terreinen met een publieke functie, vaak eigendom van een gemeente. Denk aan scholen, zwembaden, theaters, buurthuizen en centra voor zorg en maatschappelijke opvang. Nederland staat ‘vol’ met dit maatschappelijk vastgoed. Voor veel gemeenten is het een complex bezit.

Veel vastgoed dat er nu staat, werd gebouwd in de jaren ’80 en ’90 van de vorige eeuw en is dus inmiddels 30 of 40 jaar oud. Het was een tijd dat de overheid als vanzelfsprekend zorgde voor publieke voorzieningen en de daarbij behorende gebouwen. Maatschappelijk vastgoed was een beproefd middel om inwoners te laten sporten, kunst te laten ervaren of iets aan de volksgezondheid te doen. Er werd in die tijd anders gekeken naar kwaliteit, functionaliteit en bekostiging. Een openbaar zwembad bestond uit een kikkerbadje, het diepe, een springplank en soms – met bijkomende hogere kosten – een buitenbad, maar weinig meer.

Andere tijden, andere eisen, andere meningen

Het vastgoed van toen voorziet ook nu nog in een maatschappelijke behoefte, maar de rol van de overheid is inmiddels wel wezenlijk veranderd. Voor de monopolist van gisteren is het maatschappelijk vastgoed veeleer een samenwerkingsvraag geworden. Het beheer is ‘op afstand’ gezet en publieke bekostiging van de exploitatie is minder vanzelfsprekend. Er is sprake van private investeringen en autonome huurders in de gebouwen. Soms leidt tot commercialisering, wat een uitdaging is om te combineren met het maatschappelijke oogmerk. En daar speelt ook dat bezoekers van al die voorzieningen hoge(re) eisen stellen. Zij hebben een mening over een gebouw of terrein en verlangens wat er mee kan of zou moeten gebeuren.

Het 3G-perspectief

Veel maatschappelijk vastgoed staat op locaties die keurig pasten binnen toen heersende ideeën en geldende bestemmingen. Maar de (woon)omgeving is in decennia veranderd, net als de bewoners en de wensen en behoeften die leven. Bij het nadenken over de toekomst helpt het om 3G-perspectieven los te laten op het maatschappelijk vastgoed. Hoe ziet de toekomst eruit vanuit het perspectief van gebruikers, gebouwen en gebieden? Blijven gebruikers hetzelfde of zijn er demografische, sociaal-culturele of financiële ontwikkelingen? En wat kun je met een gebouw of terrein? Behoudt het een monofunctie of zijn er betere combinaties mogelijk, en hoe die dan te organiseren? Welke eisen stel je aan beheer, exploitatie en het belang van maatschappelijk vastgoed? Hoe zit het met eigendom, bestuur, participatie en fiscaliteit? Hoe zit het anno nu met bereikbaarheid, parkeren, toegankelijkheid, duurzaamheid en groen? En fundamenteler is de vraag: past dit type vastgoed nog steeds in de omgeving of zou het gebied heel anders moeten worden ontwikkeld? Met de actuele behoefte aan meer bouwgrond maakt het dan niet moeilijk om nieuwe functies voor een locatie te bedenken en te ontwikkelen.

Het komt aan op daadkracht van gemeenten

Veel vragen. En de ultieme vraag: wat is er nog maatschappelijk aan al dit vastgoed? Als dat niet meer benoembaar of uitvoerbaar is, dan is het deels of geheel gewoon commercieel vastgoed. Er zijn geen standaardantwoorden en -oplossingen voor de 3G-perspectieven. Zeker in deze tijden van krapte komt het aan op daadkracht van gemeenten. Die hebben de rol en de potentie om te sturen op de toekomst van het maatschappelijk vastgoed. Dat leidt vanzelf tot vragen over het gebruik, het gebouw en het gebied. Met oplossingen in de sfeer van governance, financiering, optimale benutting en zelfs de omgang met personeel dat geworven is in de ‘oude’ tijd.

Herkenning? Verbazing? Interesse?

KokxDeVoogd heeft veel ervaring met heroriëntatie op maatschappelijk vastgoed en het organiseren van samenwerking in 3G-perspectief. Wij adviseren over transitie, samenwerking, governance en hoe verder. Interesse in een goed gesprek? Neem contact op met Harm Borgers via h.borgers@kokxdevoogd.nl of 06 - 14 67 07 81.