Eric Dorscheidt
  e.dorscheidt@kokxdevoogd.nl
  06 - 46 21 56 26

 
 

Gebruik de crisis om de grote klap in de bijstand voor te zijn

De corona-pandemie heeft begin mei in net twee maanden tijd al 250.000 dodelijke slachtoffers geëist en de wereld in een economische recessie gestort. Deskundigen duikelen over elkaar heen om de crisis te duiden en maken vergelijkingen met de kredietcrisis en zelfs de beurscrash in New York van bijna een eeuw geleden. Nederlandse gemeenten moeten zich gaan voorbereiden op zwaar weer.

Niemand weet precies wat ons morgen te wachten staat, maar de gevolgen van de corona-pandemie zullen groot en langdurig zijn. Nu al wordt voor Nederland rekening gehouden met een economische krimp van 10% of meer en met een enorme golf van ontslagen en faillissementen.

Er zijn vanuit de overheid snelwerkende steunmaatregelen om grote en kleine bedrijven met een korte liquiditeitsinjectie overeind te houden. De hoop is dat veel bedrijven in nood het zo enige tijd kunnen uitzingen, maar hoe dat uitpakt is nu nog niet te voorspellen. De verwachting is dat veel bedrijven verdere verlenging van de lockdown in licht van strengere voorwaarden niet zullen overleven.

Gemeentelijk domein Werk en Inkomen moet omdenken
Voor veel mensen is er een andere wereld. Bedrijf weg, baan weg, geen inkomsten meer als zelfstandige. Na de eerstelijns steunmaatregelen en werkeloosheidsuitkeringen zullen straks grote groepen mensen aangewezen zijn op ondersteuning van gemeenten in de vorm van bijstand. Dat zet de wereld van werk en inkomen volledig op zijn kop. Zij waren nu juist druk bezig met het in een goed draaiende economie aan het werk krijgen van moeilijk bemiddelbare mensen.

Straks moeten zij de switch maken naar begeleiding en ondersteuning van ervaren mensen met juist een korte afstand tot de arbeidsmarkt die weer snel uit de bijstand en aan het werk willen in een zware recessie. Deze omslag in doelgroepen wringt op de korte termijn procesmatig, organisatorisch en financieel, zoveel is wel zeker. De vereiste koerswijziging voor de langere termijn is nog diffuus en vraagt keuzes van bestuurders en wendbaarheid van de uitvoering.

Gebruik de crisis om de klap voor te zijn
Gemeenten komen financieel in zwaar weer. De begroting voor 2020 klopt nu al niet meer, en die voor 2021 zal er heel anders uitzien dan iedereen gewend was. Wmo en jeugdhulp waren al een grote financiële last en daar komt straks vanuit werk en inkomen een explosieve toename van mensen in de bijstand bij. Om hoeveel mensen en hoeveel geld dat gaat, is nu nog niet transparant, maar gemeentelijke bestuurders en managers moeten zich niet laten overvallen. Bestuurlijke waakzaamheid door in de komende zomermaanden te anticiperen op diverse scenario’s helpt gemeenten om langere termijn duurzame keuzes te maken.

Gemeenten kunnen de huidige crisis zo juist gebruiken om straks goed voorbereid te zijn. Een strategische blik is niet enkel efficiënt, maar uiteindelijk zelfs onontkoombaar. Het aantal mensen in de bijstand neemt nu al toe en deze trend houdt mogelijk meerdere jaren aan. KokxDeVoogd heeft een model ontwikkeld om de bijstandscijfers goed te kunnen volgen en de gevolgen voor de bijstandspopulatie te wegen. De uitkomsten dragen op strategisch niveau bij aan datagedreven beleid- en besluitvorming in deze roerige tijden.

De vraag is niet ‘of’ maar ‘wanneer’
Het enorme aantal verzoeken om bijstand zal grote consequenties hebben voor werk en inkomen maar ook voor de agenda, ambities en werk- en serviceniveau van gemeenten. Door het verdeelmodel en het vertragingseffect van de rijsbijdrage voor bijstand voor gemeenten, moet er nu alvast open en creatief worden nagedacht. Want het is niet de vraag ‘of’ maar ‘wanneer’ de grote vraag naar bijstand zich vertaalt in tekorten, extra inzet en andere werkwijzen. Of, zoals Rahm Emanuel - ooit stafchef van Barack Obama en voormalig burgemeester van Chicago - zou zeggen:

‘Never allow a crisis to go to waste.’

Aan het werk, dus.

KokxDeVoogd helpt graag bij het benoemen van realiteiten en het vinden van nieuwe wegen waardoor gemeenten de crisis beter aankunnen. Komende weken publiceren wij meerdere blogs over ons model en de cijfers, de gevolgen voor de bijstandspopulatie en nieuwe keuzes voor gemeenten.

Voor meer informatie kunt u contact met ons opnemen of discussieer mee via #werk&inkomengebruikcrisis