KokxDeVoogd is een organisatieadviesbureau
voor overheden en maatschappelijke dienstverleners.
Terug

Datum | 27-02-2019
Auteur | Bas Laan
Adviseur bij KokxDeVoogd
b.laan@kokxdevoogd.nl
06-12 69 97 03

 
 
Wat kan een antwoord zijn op de stijgende Wmo-uitvoeringskosten bij gemeenten?

Op 18 januari is de publicatie ‘De wijkteambenadering nader bekeken’ van het Centraal Planbureau (CPB) verschenen. In de publicatie wordt beschreven dat de toename van het aantal Wmo-voorzieningen – de wet waarmee mensen met een beperking een ondersteunend beroep kunnen doen op de gemeente - tot stijgende Wmo-uitvoeringskosten leidt. Omdat veel gemeenten geconfronteerd worden met tekorten op het sociaal domein kijk ik in dit blog wat KokxDeVoogd voor gemeenten kan betekenen in relatie tot de stijgende Wmo-uitvoeringskosten.  

Hoe organiseren gemeenten de toegang tot een Wmo-voorziening? 
Achter de decentralisatie staan twee belangrijke doelstellingen centraal:
• Ten eerste ondersteunt de Wmo de zelfredzaamheid en participatie van mensen met een (sociale) beperking, zodat mensen zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving kunnen blijven.
• Ten tweede wordt er door de Wmo een groter beroep gedaan op de eigen mogelijkheden van mensen en hun sociale netwerk, waardoor Wmo-ondersteuning door gemeenten met een beperkter budget wordt uitgevoerd dan door de Rijksoverheid.
 
Uit de CPB-publicatie blijkt dat 75 procent van de gemeenten werkt in een structuur met wijkteams die een Wmo-hulpvraag oppakken. In een wijkteam kunnen o.a. gemeentelijke Wmo-medewerkers, schuldhulpverleners en wijkverpleegkundigen samenwerken. De overige 25 procent van de gemeenten werkt alleen met een Wmo-loket, zonder de aanwezigheid van een wijkteam.   
 
In het verlengde van de beoogde doelstellingen met de decentralisatie, hoopten veel gemeenten door het keukentafelgesprek een vermindering in het aantal Wmo-doorverwijzingen te zien. Door integrale toetsing van verschillende wijkteamleden tijdens het keukentafelgesprek zou een wijkteam namelijk beter kunnen vaststellen – op verschillende gebieden - wat een cliënt zelf kan of wat de mogelijkheden zijn binnen het eigen netwerk van de cliënt, voordat een Wmo-voorziening wordt verstrekt. De integrale toetsing van wijkteams leidt echter niet tot minder, maar tot meer Wmo-doorverwijzingen en daardoor hogere uitvoeringskosten volgens het CPB. Sinds 2015 is het aantal Wmo-doorverwijzingen met wijkteams gestegen met 40 procent, terwijl het aantal doorverwijzingen via een Wmo-loket is gestegen met 26 procent.
 
Wat is een verklaring voor de stijging van het aantal Wmo-cliënten?
Een voor de hand liggende verklaring voor de totale stijging van het aantal Wmo-cliënten – los van de wijkteamstructuur - is vergrijzing. Ouderen hebben eenmaal meer ondersteuning nodig. Achter de hogere stijging van het aantal Wmo-cliënten bij de inzet van wijkteams, in vergelijking met de inzet van een Wmo-loket, gaan een aantal verklarende factoren schuil.
 
Ten eerste beschikken wijkteams over een integrale expertise die doorgaans meer verborgen problematiek tijdig inventariseert. Een tijdige inventarisatie van verborgen problematiek draagt op korte termijn bij aan een stijging van het aantal Wmo-doorverwijzingen en daardoor hogere Wmo-uitvoeringskosten. Het kan daarentegen mogelijk een toekomstige ziekenhuisopname voorkomen en daardoor besparing realiseren in andere segmenten van de gezondheidszorg.
 
Ten tweede blijkt uit de CPB-publicatie dat wijkteamleden met een zorgachtergrond vaker afwijken van beleid dat gericht is op een reductie van het totaal aantal doorverwijzingen, dan wijkteamleden met een ambtelijke achtergrond. Een achterliggende verklaring kan zijn dat zorgprofessionals in een wijkteam de gezondheid van de cliënt centraal stellen en minder belang hechten aan extra kosten voor de gemeente, in vergelijking met een Wmo-consulent die werkzaam is voor de gemeente en voor budgetten meer verantwoordelijkheid voelt.
  
Wat kan een antwoord zijn op de Wmo-tekorten in het sociaal domein?
Naast de bovenstaande mogelijke verklarende factoren kunnen er andere factoren zijn die het aantal Wmo-doorverwijzingen en hogere Wmo-uitvoeringskosten verklaren. Maar gezien de relatief recente decentralisering van de Wmo is het naar mijn mening te vroeg om vast te stellen wat concrete consequenties zijn van beide structuren. Eén ding valt wel vast te stellen: nagenoeg alle gemeenten worden geconfronteerd met budgettekorten in het sociaal domein. Eén van de manieren om de tekorten te beperken is een efficiënt werkproces voor het Wmo-loket en de wijkteams. Door het Wmo-werkproces grondig in kaart te brengen kunnen bijvoorbeeld dubbele handelingen worden geconstateerd en worden aangepast, zonder consequenties voor de rechtmatigheid.
 
De twee genoemde doelstellingen van de decentralisaties worden gerealiseerd in een wijkteam of via een Wmo-loket. Onze ervaring leert dat het daarbij cruciaal is om het werkproces van medewerkers ook zo in te richten dat het bijdraagt aan het realiseren van die doelstellingen. Dat is niet alleen de juiste zorg bieden, maar dat ook doen op een manier die continuïteit waarborgt en kostenefficiënt is. Dat is een hele uitdaging. De adviseurs van KokxDeVoogd hebben veel ervaring in het sociaal domein. Wij zijn ervaren in het nauwkeurig inventariseren van werkprocessen. Vervolgens toetsen wij werkprocessen op rechtmatigheid en zijn wij goed in staat om de efficiency te verbeteren. Op deze manier kunnen zorgprofessionals doen waar zij het beste in zijn: het leveren van zorg op een rechtmatige en efficiënte wijze.

Herkenning? Verbazing? Interesse? Mocht u na het lezen van dit artikel uw verhaal willen delen, nieuwsgierig zijn geworden naar de bijdrage die ik kan leveren aan uw opgaven of naar de opdrachten die KokxDeVoogd uitvoert dan nodig ik u van harte uit contact op te nemen via onderstaande contactgegevens.

Bas Laan
Adviseur bij KokxDeVoogd
b.laan@kokxdevoogd.nl
06-12 69 97 03

KokxDeVoogd is gevestigd in Houten. KokxDeVoogd is geregistreerd in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 54502276, met BTW nummer NL8513.30.563.B01.