KokxDeVoogd is een organisatieadviesbureau
voor overheden en maatschappelijke dienstverleners.
Terug

Datum | 20-09-2019
Auteur | Eric Dorscheidt
Partner en adviseur
e.dorscheidt@kokxdevoogd.nl
06 – 46 21 56 26

 
 
Tien succesfactoren voor de informele governance van je samenwerkingsverband

In het Sociaal Domein treffen we steeds meer samenwerkingsverbanden aan. Of het nu een regionaal participatiebedrijf betreft, een netwerkorganisatie voor de wijkteams of een inkooporganisatie voor Jeugd en Wmo. Samenwerking is aan de orde van de dag. Stel nu: je bent directeur of opdrachtgever van een samenwerkingsverband.
Zelfs als alles op rolletjes verloopt is het zinvol om na te denken over de toekomst. Hoe kun je een succesvol samenwerkingsverband blijven? Wat heb je daar voor nodig? En welke onderwerpen moet je op de bestuurlijke agenda houden? Hoe zorg je dat opdrachtgever en omgeving zich verantwoordelijk voelt voor jouw organisatie?
Tijdens een workshop op het congres van de vereniging van gemeentelijke directeuren sociaal domein (DIVOSA) presenteerde ik samen met Margriet Jongerius onze 10 tips. Deze tips zijn gebaseerd op onze eigen ervaringen en gesprekken met directeuren van samenwerkingsverbanden en vertegenwoordigers van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK).
 
Tip 1 Visie voorop
Voer periodiek en op alle niveaus het gesprek over de inhoudelijke visie op beleid en uitvoering die ten grondslag ligt aan de samenwerking. Bedrijfsvoering en schaalvoordelen als visie alleen is onvoldoende. Formuleer dat de maatschappelijk toegevoegde waarde van regionaal belang boven lokaal belang aanwezig moet zijn.
 
Tip 2 Aantal deelnemers in de samenwerking
De complexiteit gaat omhoog bij het stijgen van het aantal deelnemers. Er is geen optimaal aantal en tien deelnemers is al wel wat veel. Anderzijds is er ook een ondergrens in het aantal deelnemers om bepaalde taken zelfstandig te kunnen uitvoeren.
 
Tip 3 Oog voor historie
Wees bewust van de bredere context van de regio waarin samengewerkt wordt. De kenmerken van de regio (historisch, socio-economisch) en ervaringen ook op andere terreinen zijn bepalend.
 
Tip 4 Rollen en governance
Stuur op rolvolwassenheid in governance. Daar waar de governance-structuur complex is - en soms is dat een gegeven - is juiste rolinvulling vereist. Besteed naast de bestuurlijke rol (die in regelingen vastligt) ook aandacht aan ambtelijk samenspel tussen samenwerkingsverband en gemeenten.
 
Tip 5 Helder over wie wat besluit
Wees helder over besluiten die door de gemeenteraad genomen moeten worden, besluiten die het bestuur van het samenwerkingsverband neemt en besluiten die de directie zelf kan nemen.
 
Tip 6 Basis op orde
Opstarten vraagt eerst investeren. Vervolgens moet de basis van bedrijfsvoering en verantwoording op orde zijn. Maximaal transparantie over: inhoud (opdracht), prestatie-indicatoren, kwaliteit van de dienstverlening, resultaten, risicobeheersing, data-analyses, benchmarks en financiën. Laat opdrachtgevers inclusief de gemeenteraad rechtstreeks meekijken in de bedrijfsvoering, dat is ‘factfinding’ en voorkomt ‘factfighting’.
 
Tip 7 Ruimte (tijd en geld) om te investeren
Werk aan vertrouwen door te investeren in partnerschap, elkaar ruimte gunnen, tijdig informeren over wijzingen van politieke standpunten, signaleren van risico’s en het gezamenlijk doen van voorstellen met keuzemogelijkheden aan bestuurders.
Investeer in professionalisering van gemeentelijke contramal en samenwerkingsverband. Bied ruimte voor innovatie en experimenteren. Blijf met elkaar bezig, doe dingen samen.
 
Tip 8 Democratische legitimatie
Politieke overwegingen verschillen van rationale overwegingen. Blijvend investeren in rol, betrokkenheid en deskundigheid van gemeenteraden bij beleid en uitvoering is cruciaal. Evenals in het trainen van politieke sensitiviteit binnen de ambtelijke organisatie.
 
Tip 9 Periodiek evalueren
Samenwerking heeft per definitie een tijdelijk karakter. Evalueer daarom periodiek of de oorspronkelijke visie op samenwerking nog van toepassing is. Kijk daarbij ook naar de structuur, reductie van complexiteit en bijvoorbeeld de verdeelsleutel. Voorkom een institutionele discussie. De meest recente voorstellen van BZK hebben betrekking op een verplichte evaluatie van samenwerking in gemeenschappelijke regelingen.
 
Tip 10 Trek streep in het zand
Wees als directeur volstrekt helder over wat de organisatie aan kan aan opdrachten. Wees niet bang om – eens per jaar - een streep in het zand te trekken.
 
De 10 tips werden door de deelnemers aan het Divosacongres herkend en blijken van praktisch nut te zijn in de dagelijkse praktijk van samenwerkingsverbanden. De politieke dynamiek in gemeenteraden wordt als een grote onvoorspelbare factor gezien, waardoor investeren in de relaties met nieuwe raadsleden en bestuurders essentieel is.

Herkenning? Verbazing? Interesse? Mocht u na het lezen van dit artikel uw verhaal willen delen, nieuwsgierig zijn geworden naar de bijdrage die ik kan leveren aan uw opgaven of naar de opdrachten die KokxDeVoogd uitvoert dan nodig ik u van harte uit contact op te nemen.
 
Eric Dorscheidt, partner KokxDeVoogd; e-mail: e.dorscheidt@kokxdevoogd,
mobiel: 06 46 25 16 26.

KokxDeVoogd is gevestigd in Houten. KokxDeVoogd is geregistreerd in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 54502276, met BTW nummer NL8513.30.563.B01.