KokxDeVoogd is een organisatieadviesbureau
voor overheden en maatschappelijke dienstverleners.
Terug

Datum | 04-11-2019
Auteur | Arthur Cremers
Adviseur bij KokxDeVoogd
a.cremers@kokxdevoogd.nl
 06 - 23 98 74 60

 
 
Stikstof; drie tips voor een duurzame oplossing

De maand november wordt er druk nagedacht, gerekend en onderhandeld in Den Haag en de provinciehuizen over een oplossing voor de stikstofcrisis. Het besef dringt door dat Nederland – soms letterlijk – stil komt te staan en dat er een oplossing moet komen. Een échte oplossing. Drie tips.

Om te komen tot een akkoord dat echt werkt en op lange termijn Nederland verder helpt, is de sleutel om te denken vanuit de boeren zelf. De agrarische sector heeft veruit de grootste invloed op de uitstoot van stikstof en is dus ook de kern van de uitweg uit de crisis. Voor boeren zijn drie elementen van belang: een integrale aanpak, tijd en geld. Zo eenvoudig is het.

Het eerste element is het komen tot een integrale aanpak. Na de inspanningen die vele boerenbedrijven hebben gedaan voor het terugdringen van methaan en met het terugdringen van CO2 in het vooruitzicht, kun je niet anders dan de stikstof zien als één element van de transformatie in de landbouw. Geef bedrijven de ruimte om hun eigen ‘uitstootpakket’ samen te stellen en laat provincies veel ruimte om daar maatwerkafspraken met de bedrijven over te maken.

Geef bedrijven de ruimte om hun eigen ‘uitstootpakket’ samen te stellen…

Het tweede element van een succesvolle aanpak is tijd. De politiek is gehaast, terwijl het boerenbedrijf denkt in termen van generaties. Het bestuur kan in dit opzicht nog veel leren van het ‘boerenverstand’ van de agrarische sector. Iedereen begrijpt dat er in december een directe oplossing voor een acuut probleem moet komen. Tegelijk kun je de sector alleen meekrijgen met een perspectief dat op z’n minst tien jaar beslaat. Geef bedrijven de ruimte tot 2030 om een aantal maatregelen in te voeren, in ruil voor een beperkt aantal ‘quick hits’ in 2020.

Het derde – en niet het minst belangrijke – element is geld. Je moet als bestuur duidelijk maken dat een duurzame landbouw een belangrijke ambitie is van dit kabinet. Een gemiddeld boerenbedrijf kan nu moeizaam rondkomen met nieuwe verdienmodellen, door onder meer onzekerheid over ‘de plus’ op de melkprijs, de grondprijzen en de korte termijn van natuursubsidies. Dit wordt nog veel moeizamer, doordat veel meer bedrijven in 2020 de overstap naar duurzame landbouw willen maken. En niet alle consumenten gaan volgend jaar opeens biologische melk kopen. Je zult als overheid dus een forse investering moeten doen voor een echte transformatie in de landbouw.

Het Malieveld is nog maar net hersteld van de tractoren en inmiddels komen de shovels van de aannemers alweer aanrijden. Gelukkig is de oplossing van de crisis niet moeilijk, door echt en oprecht aan te sluiten bij de leefwereld van het boerenbedrijf.

KokxDeVoogd is gevestigd in Houten. KokxDeVoogd is geregistreerd in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 54502276, met BTW nummer NL8513.30.563.B01.