KokxDeVoogd is een organisatieadviesbureau
voor overheden en maatschappelijke dienstverleners.
Terug

Artikel

Artikel | Gemeenten kiezen voor radicale omkering in hun manier van werken; volgt het Rijk?
Auteur | Ben Kokx
Telefoonnummer | 06 - 55 36 47 98
Datum | 03-09-2017

Gemeenten kiezen voor radicale omkering in hun manier van werken; volgt het Rijk?

De tijd dat beleid leidend was en de uitvoering volgde is voorbij. Het besef dringt steeds meer door dat beleidsbepaling en uitvoering onlosmakelijk met elkaar verbonden moeten worden willen gemeenten hun dienstverlening aan burgers, bedrijven en instellingen op een adequaat niveau kunnen blijven uitvoeren. Dat samenwerking tussen gemeenten in deze beweging onomkeerbaar is wordt steeds meer onderkend. Het programma Samen Organiseren van de VNG stimuleert en ondersteunt deze beweging. Wij zijn hierbij nauw betrokken; Ben Kokx is partner bij KokxDeVoogd en programmamanager van Samen Organiseren. Zo dragen we ons steentje bij aan een beter functionerende overheid. Belangrijke volgende stap is dat het Rijk mee gaat in deze beweging.

De decentralisaties stellen gemeenten voor grote opgaven.

Een van de belangrijkste is tot een integrale dienstverlening te komen, geredeneerd vanuit het perspectief van inwoners en bedrijven. Dus wat zij nodig hebben centraal stellen in plaats van de regels en institutionele belangen. Deze omkering in denken heeft ingrijpende gevolgen voor hoe de gemeentelijke dienstverlening wordt ingericht, lokaal en in de keten. Het concept van 1x inrichten van een proces en voor alle gemeenten (388 x) gebruiken kan hierbij helpen. Een standaard voor administratieve delen van de uitvoering, die door gemeenten samen ontwikkeld wordt voor lokaal gebruik van een ieder. Daardoor komt er in de dienstverlening meer tijd voor de het echte warme contact met inwoners en bedrijven.

Er is een verandering in denken gaande.

Het is mooi om te zien hoe het denken over nut en noodzaak om als gemeenten veel meer samen te werken om de dienstverlening te verbeteren zich in hoog tempo ontwikkelt en ‘Samen Organiseren’ als extra functie van de VNG een steeds breder draagvlak krijgt. ‘Samen Organiseren’ faciliteert en ondersteunt gemeenten in hun ambitie de dienstverlening te verbeteren. Het beleggen van het eigenaarschap bij gemeenten en het versnellen in opschaling zijn twee belangrijke uitgangspunten. Versnelling op opschaling kan op verschillende manieren. Door te stimuleren dat meer gemeenten door enkele gemeenten ontwikkelde voorzieningen gaan gebruiken, door belemmeringen voor verbetering van de dienstverlening samen aan te pakken en door goede oplossingen tot standaard te verklaren. De gemeentesecretarissen en directeuren van de verschillende domeinen van dienstverlening spelen hierin een hele belangrijke rol. Het programma Gemeentelijke basisprocessen Inkomen is hiervan een mooi voorbeeld. In dit programma ontwikkelt een aantal grote gemeenten samen een standaard werkproces voor de uitvoering van de administratieve delen uit het Inkomensverstrekking van de Participatiewet. Deze aanpak zal zo verwachten we de komende jaren steeds vaker ook op andere delen van de gemeentelijke uitvoering gevolgd worden. Bijvoorbeeld rondom de gemeentelijke belastingtaak of de Omgevingswet.

Er moet ook veel meer gewerkt worden vanuit één krachtige overheid.

Burgers begrijpen simpelweg de schotten die er nu vaak staan niet en zien de overheid als één geheel en niet als afzonderlijke organisaties. Dat vraagt om stroomlijning van de ketens waarin de overheid als geheel opereert zodat de burger of het bedrijf de integraal bediend wordt. Die behoefte speelt bijvoorbeeld op terreinen als overgang WW – bijstand, bijstand – AOW, schuldhulpverlening en PGB. Gemeenten zoeken daarbij bewust de samenwerking met delen van de Rijksoverheid (ZBO’s). En hier zien we ook een belangrijke kentering. Ketenpartners zoals SVB en UWV zijn verbonden met het programma Samen Organiseren om hier handen en voeten aan te geven. 

Het Rijk moet mee in deze beweging.

Meer aandacht voor de uitvoeringsconsequenties bij beleidsvorming is nodig. Daarvoor is betere samenwerking binnen en tussen departementen nodig en moeten gemeenten veel eerder betrokken worden bij de beoordeling van de uitvoeringsconsequenties. Zodat tegen elkaar inwerkend beleid en botsende regelgeving voor de uitvoeringspraktijk voorkomen wordt. Actueel is bijvoorbeeld het punt van de privacyregelgeving in het sociaal domein, wat wijkteams belemmert in hun opgaaf integraal te werken vanuit de filosofie één gezin, één plan, één regisseur. De hamvraag is: durft het Rijk de gemeenten in hun beweging naar meer samenwerking te volgen?

 

Op weg naar nieuwe verhoudingen.

Doordat gemeenten zich krachtiger organiseren kan gewerkt worden aan andere – meer geëmancipeerde en meer volwassen- verhoudingen met het Rijk. Tegenstelde belangen tussen Rijk en gemeenten zullen er altijd blijven, maar moeten bespreekbaar worden gemaakt. Decentraliseren vanuit het Rijk betekent loslaten, vanuit het vertrouwen dat gemeenten prima in staat zijn hun verantwoordelijkheid te nemen. Kortom, er zijn spelregels nodig over omgangsvormen tussen Rijk en gemeenten, een ‘governance code’. Bijvoorbeeld over het in balans houden van de trits belang, betaling, zeggenschap. En over hoe om te gaan met de opbrengst van meer doelmatigheid in de uitvoering, vanuit het beginsel dat degene die de opbrengst genereert deze ook mag houden om zelf te investeren.

Onze rol in deze beweging sluit goed aan bij onze ambitie ‘Ontdek de staat van morgen’.

We worden geïnspireerd door kansen om de overheid als geheel beter te laten functioneren. Het is daarom zo mooi dat we al bijna anderhalf jaar in het hart van de beweging Samen Organiseren actief zijn. Het helpt ons anders te kijken naar uitvoeringsvraagstukken van gemeenten en zo te helpen daarin verbetering tot stand te brengen.

KokxDeVoogd is gevestigd in Houten. KokxDeVoogd is geregistreerd in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel onder nummer 54502276, met BTW nummer NL8513.30.563.B01.